Fólk í almyrkvaslóðinni upplifir fegurstu sýninguna en austan hennar verður djúpur og áhugaverður deildarmyrkvi.
„Hver er munurinn á almyrkva og deildarmyrkva?“ Þetta er ein algengasta spurningin sem við fáum um sólmyrkva. Munurinn er dagur og nótt, himinn og haf. Meiri en þú getur ímyndað þér. Meira að segja 99,99% deildarmyrkvi er gerólíkur almyrkva.
Almyrkvi er eins og að vera á tónleikum með uppáhalds hljómsveitinni sinni, fremst við sviðið, og sveitin tekur óskalögin þín. Deildarmyrkvi er eins og að hlusta heima með ekkert sérstaklega góðum heyrnartólum. Skemmtilegt, ekki spurning, en ekki næstum sama einstaka upplifun.
Miðvikudaginn 12. ágúst 2026 upplifir fólk í almyrkvaslóðinni langfegurstu og tilkomumestu sýninguna. Austan hennar verður djúpur og áhugaverður deildarmyrkvi sem full ástæða er til að fylgjast grannt með og gera sem mest úr.
Af þéttbýlissvæðum á Íslandi er deildarmyrkvinn minnstur á Neskaupstað (95,15%) en mestur á Hvanneyri, í Mosfellsdal og Þorlákshöfn (99,99%) og Búðardal (99,97%). Fólk næst slóðinni er eindregið hvatt til þess að koma sér inn í hana.
Smelltu á gagnvirka kortið hér undir til að sjá hversu mikill myrkvinn er heima hjá þér. Skyggða svæðið á kortinu sýnir hvar almyrkvi sést frá Vestfjörðum og suður á Reykjanesskaga. Austan við þetta svæði sést verulegur deildarmyrkvi sem fer minnkandi því austar sem farið er.
Á svæðinu austan við almyrkvaslóðina þarf að nota sólmyrkvagleraugu allan tímann á meðan fylgst er með deildarmyrkvanum – líka þegar myrkvinn er í hámarki því tunglið hylur ekki alla sólina. Ekki er öruggt að horfa óvarin á sólina þótt hún sé 99,99% deildarmyrkvuð. Innan í almyrkvaslóðinni eru gleraugun tekin af við almyrkvann og hans notið með berum augum.
Gleraugu fást hjá solmyrkvagleraugu.is
Þegar myrkvinn er í hámarki frá um það bil 17:40 til 18:00 upplifir fólk:
Á Austurlandi verður deildarmyrkvinn ekki ósvipaður þeim sem við upplifðum föstudagsmorguninn 20. mars árið 2015. Í myndskeiðinu af þeim myrkva hér undir sést vel hversu mjög dimmdi. Hafðu í huga að sjáöldur augna okkar bregðast við birtuminnkuninni með því að stækka og safna meira ljósi. Okkur finnst því bjartara en í raun og veru er.
Við mörk almyrkvaslóðarinnar sjást mögnuð fyrirbæri þegar tunglið færist eftir jaðri sólarinnar: Ljósperlur Bailys sem birtast og hverfa til skiptis eins og ægifagurt himneskt perlufesti. Þessar glitrandi ljósperlur verða til þegar sólargeislar berast í gegnum fjallaskörð á tunglinu. Þar sem dalir eru nægilega djúpir berst sólarljós til okkar en þar sem fjöll á tunglinu gnæfa nægilega hátt skyggja þau á sólarljósið, ekki ósvipað og rökkuskuggar á Jörðinni verða til þegar sól er að rísa eða setjast. Ljósperlurnar sjást vel í myndskeiðinu hér undir.
Hvernig er þá best að fylgjast með deildarmyrkvanum austan við almyrkvaslóðina? Með sólmyrkvagleraugum og sólarsíum á sjónaukum eða með því að varpa mynd af sólinni í gegnum nálarauga.
Við sólmyrkva verka margir hlutir eins og nálarauga, til dæmis laufblöð á trjám, sigti eða jafnvel Ritz-kex. Allt sem hefur lítil göt virkar. Þú getur líka stungið út lítil göt með prjóni í gegnum pappa, stafað nafnið þitt eða eitthvað slíkt. Í skugganum blasir sigðarlaga sólin við. Einföld og skemmtileg leið til að virða myrkvann fyrir sér, sér í lagi fyrir krakka. Þetta á líka við innan almyrkvaslóðarinnar.
Miðvikudagurinn 12. ágúst 2026 er sögulegur. Þótt athyglin verði mest á því sem fólk upplifir innan í almyrkvaslóðinni er deildarmyrkvinn austan hennar svo verulegur, að full ástæða er til að gera sem mest úr einstökum degi. Fylgjast með, grilla og hafa gaman. Þá má gera ráð fyrir að umtalsvert færra ferðafólk verði á vinsælustu ferðamannastöðum landsins þennan dag
Með kaupum á sólmyrkvagleraugum og öðrum varningi frá solmyrkvagleraugu.is styður þú við bakið á fræðsluverkefnum sem tengjast sólmyrkvanum.
Sævar Helgi Bragason hefur upplifað fjóra almyrkva á sólu til þessa. Hann er vísindamiðlari, rithöfundur, dagskrárgerðarmaður og eigandi og ritstjóri solmyrkvi2026.is og icelandatnight.is
