Ellefu ár eru liðin frá sólmyrkvanum föstudaginn 20. mars 2015. Í fyrirlestrum er ég gjarnan spurður um um muninn milli sólmyrkvans þá og þess sem verður 12. ágúst á þessu ári.
Svarið er: Himinn og haf, dagur og nótt. Meiri munur en hægt er að ímynda sér.
Sólmyrkvinn 20. mars 2015 var verulegur deildarmyrkvi á Íslandi öllu, sá mesti frá almyrkvanum 1954. En deildarmyrkvar eru ekkert í líkingu við almyrkva.
Myrkvinn stóð yfir í um tvær klukkustundir. Í Reykjavík hófst hann kl. 08:38, náði hámarki kl. 09:37 og lauk kl. 10:39. Á Vesturlandi huldi tunglið 97% sólar en 99% á Austurlandi. Fólk fann áþreifanlega að talsvert kólnaði og að birtan minnkaði og breyttist mikið.
Almyrkvaslóðin lá rétt austan við Ísland yfir Færeyjar og Svalbarða.
Þennan morgunn fóru öll grunnskólabörn á Íslandi, kennarar og starfsfólki út til að fylgjast með myrkvanum með sólmyrkvagleraugu sem þau fengu að gjöf frá okkur. Þetta var í fyrsta sinn í heiminum sem allir grunnskólanemendur í einu landi fengu gleraugu til að fylgjast með sólmyrkva á öruggan hátt. Sem betur fer var veður hagstætt um nær allt land.
Myrkvinn náði hámarki kl. 09:45 að morgni. Í Reykjavík safnaðist fólk víða saman, meðal annars á Skólavörðuholti og við Háskóla Íslands þar sem fjölmenni var. Þar var einnig sýnt beint frá myrkvanum í sjónvarpi. Þjóðfélagið svo til stöðvaðist. Meira að segja neyðarlínunni bárust miklu færri símtöl en á hefðbundnum degi.
Eftir á bárust fjölmargar myndir og kveðjur frá skólabörnum og kennurum. Algerlega einstakur skóladagur!
Í Færeyjum og á Svalbarða varð almyrkvi. Í Færeyjum var gisting uppseld og er talið að a.m.k. 11 þúsund manns hafi flykkst þangað. Til samanburðar er óhætt að áætla að milli 80-100 þúsund ferðamenn verði á Íslandi í myrkvanum 12. ágúst.
Þrjátíu flugvélar flugu inn í almyrkvaslóðina, þar á meðal þrjár þotur frá Icelandair. Í kringum eyjarnar sigldu tíu skemmtiferðaskip en til samanburðar vitum við af um 40 skipum í námunda við Ísland 12. ágúst á þessu ári.
Þótt ský hafi sett strik reikninginn víða í Færeyjum var upplifun heimafólks og ferðafólks eftir sem áður jákvæð. Myrkvinn varð ferðaþjónustu í Færeyjum lyftistöng.
Síðdegis miðvikudaginn 12. ágúst 2026 myrkvast hins vegar sólin öll frá vestasta hluta landsins en á Austurlandi verður minnst 95% deildarmyrkvi.
Með kaupum á sólmyrkvagleraugum og öðrum varningi frá solmyrkvagleraugu.is styður þú við bakið á fræðsluverkefnum sem tengjast sólmyrkvanum.
Sævar Helgi Bragason hefur upplifað fjóra almyrkva á sólu til þessa. Hann er vísindamiðlari, rithöfundur, dagskrárgerðarmaður og eigandi og ritstjóri solmyrkvi2026.is og icelandatnight.is
